(मदनमणि दीक्षित), चमत्कार ! अचम्म !! नेपालमा निर्वाचित प्रधानमन्त्री नरहेको अवस्था अब ५ महिना भयो।
विश्वकै निम्ति यो अचम्मको स्थिति हो यो स्थितिप्रति भारतीय नेताहरु चिन्तित रहेकोबारे २० मार्गको दिन पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रविक्रम शाहले भारतमा २१ दिनको भ्रमणपछि काठमाडौंको त्रिभुवन विमानस्थलमा विमानबाट अवतरण गरेपछि साचारमाध्यमसामु प्रकट गरिएको चिन्ता हो। ज्ञानेन्द्र शाहका अभिव्यक्तिहरुमा संवैधानिक जिम्मेवारी रहँदैन तथापि नेपालको राजनीतिबारे ५० वर्षभन्दा बढी समयदेखि उहाँमा निरन्तर जानकारी छ। अतः उहाँको भनाइमा म अधिक जिम्मेवारी अनुभव गर्ने पक्षमा छु।
देशको प्रधानमन्त्रीको रुपमा माधवकुमार नेपाल हुनुहुन्छ तर काम चलाउ’ रुपमा। काम चलाउ किनभने नेपालको संसद्ले उहाँमाथि कुनै महाअभियोग वा अविश्वास प्रकट गरेको होइन कि उहाँकै पार्टीका अध्यक्ष झलनाथ खनालले प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिन नेपालमाथि परोक्ष तवरमा प्रबल दबाब दिएर प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा गर्न बाध्य तुल्याइएको थियो। त्यसो किनभने खनाल स्वयम् देशको प्रधानमन्त्री हुन आफै चाहन्थे। झलनाथ खनालको दबाबमा माओवादी अध्यक्षको परोक्ष दबाब थपिनाले पनि माधवकुमार नेपाल काम चलाउ प्रधानमन्त्रीमा परिणत हुनुभएको हो। यही स्थितिलाई भारतीय नेताहरुले समेत अचम्मको चमत्कार तर लोकतन्त्र निम्ति अमान्य व्यवहार ठानेका थिए होलान्।
५ महिनाभन्दा बढी समयदेखि प्रधानमन्त्री नेपाल काम चलाउ अवस्थामा हुनुहुन्छ। कारण ५ महिनाको बीचमा संसद्ले प्रधानमन्त्रीका उम्मेदवार निम्ति १६ पटक मतदान गरिसक्यो तर कुनै पटक पनि उम्मेदवारले आवश्यक मत प्राप्त गर्न सकेनन् किनभने माओवादी र एमाले दुई पार्टीले आफ्ना सांसद सदस्यहरुलाई नेपाली कांग्रेसका संसदीय दलका नेता रामचन्द्र पौडेलको नाममा मतदान नगर्न ह्वीप जारी गरेका थिए। १६औं पटक भइसक्यो रामचन्द्र पौडेल एक्लालाई प्रधानमन्त्री पदमा निर्वाचित हुनबाट त्यसरी रोक लगाइएको थियो तथा कथित संसदीय अभ्यास अनुसार नै ! यो पनि अचम्मकै स्थिति हो।
रामचन्द्र पौडेलले किन प्रधानमन्त्री पदमा निर्वाचित हुनबाट वंचित हुनुभयो के निर्वाचनमा एक्लो उम्मेदवार हुनु अपराध हो नेपालको संविधानले अथवा संसदीय नियमावलीले एक्लो उम्मेदवार हुनु अथवा एक्लो उम्मेदवार गराइनु के अपराधको स्थिति ठहर्याएको छ त्यस्तो देखिँदैन। रामचन्द्र पौडेलले चाहेर आफू एक्लो उम्मेदवार भएका त होइनन नै। पहिलो पटकको निर्वाचनमा झलनाथ खनाल आफ्नो महत्वाकाङ्क्षाको शिकार भएर आफै समर्थकहरुको संख्या जुटाउन नसकी निर्वाचित हुनबाट पराजित भए। दोस्रो निर्वाचनदेखि सातौं निर्वाचनसम्म प्रधानमन्त्री पदमा दुई जना उम्मेदवार थिए। ती निर्वाचनहरुमा पुष्पकमल दाहालले पनि आफूहरुले प्रस्तुत गरेका राष्ट्रिय सहमतिको आधारमा समर्थन प्राप्त गर्न नसकेका हुँदा पराजयमा पुगी आफ्नो उम्मेदवारीलाई अन्त्य गरे।
त्यसरी प्रधानमन्त्री पदमा शुरुमा तीन जना र सातौं निर्वाचनसम्म आइपुग्दा दुई जना उम्मेदवार बाँकी रहे। आठौं पटकको निर्वाचनमा प्रधानमन्त्री पद निम्ति रामचन्द्र पौडेल एक मात्र उम्मेदवार बाँकी रहेका हुँदा मतदान प्रकि्रयालाई नै अन्त्य गरेर एक्लो उम्मेदवारलाई नै प्रधानमन्त्री पदमा निर्वाचित भएको घोषणा किन गरिएन त्यो अवस्था आठौंदेखि १६औं निर्वाचनसम्म जस्ताको त्यस्तै छ। रामचन्द्र पौडेल एक्लो उम्मेदवारको रुपमा बाँकी रहनुभएको हुँदा उहाँलाई देशको प्रधानमन्त्री भनी घोषणा गर्नेबाट माओवादी पक्षले ल्याएको राष्ट्रिय सहमित’जस्तो अप्राकृतिक प्रधानमन्त्री पदको निर्वाचन निम्ति कुरा गरेर संसदीय प्रणालीलाई नै अवरुद्ध तुल्याइयो।
संवत् २०६२ को मङ्सिरमा दिल्लीमा त्रिपक्षीय सम्झौता भएर १२बुँदे सहमतिमा पुगेर माओवादीले सशस्त्र सङ्घर्षलाई रोकी संवैधानिक बाटोमा आफूलाई अग्रसर तुल्याउँदा त्यो पार्टीले आŠनो आन्तरिक अनिक्षावश शान्तिलाई रोजेको रहेछ तर १२बुँदे सम्झौतापछि मौका पाउनासाथ थरिथरिका बिङगो र असम्भव सिद्धान्तहरु उपस्थित गरेर आफ्नो दललाई फेरि मुलुकमा सशस्त्र विद्रोहमा उतार्ने षड्यन्त्र गर्दै आएको रहेछ। अहिले प्रधानमन्त्री पदको निर्वाचनलाई राष्ट्रिय सहमति भन्ने गैर संवैधानिक पद्धतिद्वारा १६ पटकसम्म अवरुद्ध तुल्याउनुको कारण खोजी रहन नपर्ने देखा परिसक्यो। यो अवधारणामा असत्यता छ भने प्रधानमन्त्री पद निम्ति बाँकी रहन गएका एक जना उम्मेदवारलाई नै तुरुन्तै विजयी भनी घोषित गर्नु जरुरी भएको छ।
त्यसो नगर्ने हो भने संसद्मा बहुमत प्राप्त गरी प्रधानमन्त्री पदमा विजयी भएका र सो पदमा वर्ष दिनदेखि समयानुसार सफल हुँदै गएका प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालको पदबाट राजीनामालाई अस्वीकार गरी काम चलाउ सरकार भन्ने स्थितिलाई अन्त्य गरी फेरि उहाँलाई नै देशको प्रममा पुनःस्थापित गर्नु अनिवार्य आवश्यकताजस्तो भएको छ। यस विषयमा गत मङ्गलबार २१ मार्गमा यसै छापामा प्रकाशित रौतहट जिल्लाका पेशागत महासंघका अध्यक्ष रहनुभएका लेखनाथ कोइरालाद्वारा लिखित वर्तमान सरकार नै निर्विकल्प देखिँदै शीर्षकअन्तर्गतको लेखलाई म आफ्नो हार्दिक समर्थन अर्पित गर्छु।
उक्त अत्यन्तै पठनीय र अनुसरणयोग्य लेखको छोटकरी सारांश यस्तो छ- आजको विकल्प भनेको वर्तमान सरकारलाई नै निरन्तरता र वैधता प्रदान गर्नु हो। यसका लागि दुई तरिका अपनाउन सकिन्छ- पहिलो व्यवस्थापिका-संसद्बाट बहुमत सिद्ध गर्ने अवसर दिने दोस्रो सुविधाजनक बहुमत हुँदाहुँदै राजीनामा गर्न बाध्य पार्ने नेताहरुले आत्माआलोचनासहित राजनीतिक निर्णयका साथ राजीनामापूर्वको अवस्थामा फर्काइएको घोषणा गर्ने। अन्यथा अनन्तकालसम्म सरकार बनाउन पनि नसक्ने भएको सरकारलाई काम चलाउको बिल्ला भिराएर दैनिक प्रशासन साचालन गर्न समेत प्रतिबन्ध लगाउनु त संसारको आठौं आश्चर्य नभएर अरु के हुन सक्छ ?
लेखनाथ कोइरालासित मेरो कुनै पनि परिचय छैन। उहाँको राजनीतिक समर्थन अथवा झुकाव कतापट्टि छ भन्ने बारे पनि मलाई थाहा छैन। उहाँले भन्नुभएको छ- अनन्तकालसम्म सरकार बनाउन पनि नसक्ने भएको सरकारलाई काम चलाउको बिल्ला भिराएर दैनिक प्रशासन साचालन गर्न समेत प्रतिबन्ध लगाउनु त संसारको आठौं आश्चर्य नभएर अरु के हुन सक्छ उहाँ प्रश्न गर्नुहुन्छ गत ३ मार्गको व्यवस्थापिका-संसद्मा भएको हातपात अल्पमतद्वारा बहुमतमाथि एकाधिकार लाद्ने कोशिश हुन्। उहाँले गम्भीर प्रश्न उठाउनुभएको छ- महिनौंसम्म पनि सरकार बन्दैन भने कति दिनसम्म काम चलाउको नाममा मुलुकलाई समग्रबन्दी बनाउन सकिन्छ। यस अवस्थामा संसद्को अधिवेशन ३ मार्गको कारणले अन्त्य गरिएको अवस्थामा ३ मार्गको घटना गराउनेहरुलाई दण्ड सजाय नगरुन्जेल र माओवादी पार्टीले सो घटनाबारे सार्वजनिक तवरमा माफी नमागुन्जेल अधिवेशन आ³वानको कुनै औचित्य देखिँदैन। सत्य हो ३ मार्गको घटनालाई अनुचित भनी ठहर गरेर क्षमा नमागुन्जेल उक्त घटना यथावत् बारम्बार दोहोरिन सक्छ भन्ने सत्यलाई पुष्पकमल दाहाल अथवा झलनाथ खनालले कसै गरी पनि इन्कार गर्न सक्लान् र
समष्टिमा भन्दा अहिलेको संसदीय गतिरोधलाई अन्त्य गरी मुलुकमा लोकतन्त्रलाई जीवित राख्ने हो भने या त लोकतान्त्रिक सिद्धान्तअनुसार एक्लो उम्मेदवार रामचन्द्र पौडेल निर्वाचित भएको घोषणा गर्ने नत्र माधवकुमार नेपालको सरकारको काम चलाउ स्थितिलाई अन्त्य गरी उहाँको पदबाट राजीनामा गरेकोलाई विधिवत् समाप्त गरी उहाँलाई नै मुलुकको निर्विकल्प सरकारको प्रधानमन्त्री घोषणा गर्ने उत्तम उपाय हुन सक्छ।
No comments:
Post a Comment